Phú Quốc: Câu chuyện đặc khu (Phần 1)

Phú Quốc: Câu chuyện đặc khu (Phần 1)

   Năm 2018, khi Dự thảo Luật Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt (sau đây gọi là đặc khu kinh tế) được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân đã nhận được nhiều ý kiến trái chiều và có nhiều sự phản đối dẫn đến tình trạng gây rối, mất trật tự và bạo loạn khiến cơ quan chức năng phải quyết liệt xử lý. Quốc hội đã ngừng việc thông qua Luật, tiếp tục nghiên cứu, lấy ý kiến để hoàn thiện. Vậy “đặc khu” là gì? Nó tác động như thế nào đến tình hình trong nước, quốc tế?

 

Đặc khu kinh tế là gì?

   Theo định nghĩa thông thường, đặc khu kinh tế (Special Economic Zones – SEZ) là các khu vực kinh tế được thành lập trong một quốc gia với mục đích thu hút đầu tư trong và ngoài nước bằng các biện pháp khuyến khích đặc biệt. Còn theo giải thích trong Luật là đơn vị hành chính thuộc tỉnh, do Quốc hội quyết định thành lập, có cơ chế, chính sách đặc biệt về phát triển kinh tế – xã hội, có tổ chức chính quyền địa phương và cơ quan khác của Nhà nước tinh gọn, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Thực chất thì hai khái niệm này tương đối giống nhau, đều hướng vào một nền kinh tế phát triển tại một khu vực nhất định với nhiều cơ chế ưu đãi.

  Tuy nhiên, về khái niệm của Nhà nước có chặt chẽ hơn chỗ thiết chế, chú ý tới sự quản lý của Nhà nước với các hoạt động của đặc khu. Hiện nay, trên thế giới có khoảng 4.500 đặc khu tại 140 quốc gia, tạo ra hơn 66 triệu việc làm. Các đặc khu thành công trên thế giới có thể kể đến là Thâm Quyến, Ma Cau, Hồng Kông ở Trung Quốc, Okynawa ở Nhật Bản, Docklands ở Anh, Incheon và Jeju ở Hàn Quốc…

“Những việc các đại biểu đang bàn thảo có sức lan tỏa lớn ra xã hội. Chỉ đáng tiếc, nhân dân đã không hiểu đúng bản chất của sự việc, ngộ nhận, hiểu nhầm vấn đề nên có sự quá khích. Cũng không loại trừ lòng yêu nước của người dân đã bị lợi dụng, gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội” – Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho biết.

  Năm 1979, Chủ tịch Trung Quốc lúc đó là ông Đặng Tiểu Bình đã có quyết định táo bạo, thiết lập một đặc khu kinh tế làm đầu tàu tăng trưởng, kéo sự phát triển của vùng và cả nước. Thâm Quyến được lựa chọn và thành công ngoài sức mong đợi. Từ một làng chài 30.000 dân, Thâm Quyến trở thành là một trung tâm công nghệ, tài chính tầm cỡ thế giới. Đến năm 2016, Thâm Quyến có dân số gần 12 triệu người với 3 triệu doanh nghiệp đăng ký hoạt động. Năm 2017, GDP của Thâm Quyến đạt gần 340 tỷ USD nhờ các ngành công nghệ cao bùng nổ, như internet, công nghệ sinh học và viễn thông.

Sự phát triển vượt bậc này chính là do các biện pháp, chính sách đặc biệt nhằm khuyến khích và thu hút đầu tư. Những điều các nhà đầu tư quan tâm về đặc khu đó là:

  • Thứ nhất, môi trường kinh doanh lý tưởng, ưu đãi đầu tư hấp dẫn, được Nhà nước tạo mọi điều kiện thuận lợi như miễn giảm thuế, thiết lập chính sách linh hoạt về lao động; cho phép tự do trung chuyển hàng hóa; đơn giản hóa các thủ tục thành lập doanh nghiệp, thủ tục hải quan; tự do hóa các dòng chảy vốn đầu tư, lợi nhuận…
  • Thứ hai, hệ thống cơ sở hạ tầng được đầu tư xây dựng hiện đại, thuận lợi, tạo môi trường và điều kiện sống lý tưởng; Các dịch vụ: giáo dục, y tế, vui chơi giải trí và nhiều tiện ích khác được nâng cấp, xây dựng hiện đại và sang trọng.
  • Thứ ba, về vị trí địa lý. Những nơi được chọn để hình thành đặc khu thường có vị trí quan trọng về kinh tế lẫn chính trị (gắn liền với các cảng biển, tuyến giao thông quan trọng kết nối dễ dàng với các khu vực kinh tế phát triển trong nước và quốc tế). Những nơi này có nhiều tài nguyên để phát triển công nghiệp, dịch vụ, du lịch… có điều kiện tự nhiên thuận lợi, tiềm năng phát triển toàn diện, thu hút nguồn vốn đầu tư, nhất là đầu tư nước ngoài và nguồn nhân lực chất lượng cao.

   Ngoài ra, các chính sách thu hút đầu tư, nguồn lao động, tốc độ tăng trưởng kinh tế, sự quan tâm của giới đầu tư và giá trị bất động sản…. cũng chính là một trong những mối quan tâm không hề nhỏ của giới đầu tư.

 

Dự thảo Luật Đặc khu kinh tế lấy ý kiến và hoãn thông qua.

   Thực ra chủ trương phát triển đặc khu kinh tế xuất hiện ngay từ sau đổi mới (năm 1986) và được đề cập lần đầu tiên tại Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa VIII (năm 1997), Văn kiện Đại hội X năm 2006.

 Nhưng đến năm 2017, trên cơ sở Thông báo kết luận số 21-TB/TW, ngày 22/3/2017, của Bộ Chính trị, Dự thảo Luật Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt, được chuẩn bị từ năm 2014 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì mới chính thức được Chính phủ trình ra Kỳ họp thứ 4, Quốc hội Khóa XIV (tháng 10 và tháng 11/2017).

 Theo kế hoạch, Dự thảo Luật được trình Quốc hội thảo luận lần cuối và xem xét thông qua vào Kỳ họp thứ 5, Quốc hội Khóa XIV (tháng 5 và tháng 6/2018). Tuy nhiên, ngay lập tức Dự luật vấp phải sự phản ứng dữ dội của các Đại biểu Quốc hội và nhân dân chủ yếu xoay quanh vấn đề thuê đất lên tới 99 năm.

Phú Quốc – Kiên Giang.

 Trước tình hình đó, Quốc hội đã quyết định lùi việc thông qua Dự án Luật này đến Kỳ họp thứ 6 (tháng 10 và tháng 11/2018) để có thời gian nghiên cứu thêm. Ngày 11 tháng 6 năm 2018, Quốc hội cho ý kiến về việc rút nội dung biểu quyết thông qua Dự án Luật Đặc khu, kết quả biểu quyết 423 đại biểu tán thành rút trong tổng số 432 đại biểu tham gia biểu quyết, chiếm tỉ lệ 87.45%.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc hoãn thông qua Dự thảo Luật chính là việc cho thuê đất đặc khu lên tới 99 năm khiến dư luận trong nước bất bình và đa số là phản đối Dự luật này khiến tình hình trong nước trở nên căng thẳng. Liên tiếp có các vụ việc gây mất trật tự và ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam.

  Phát biểu tại nghị trường sau khi thông qua việc rút nội dung biểu quyết Dự thảo Luật Đặc khu, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho biết: “Những việc các đại biểu đang bàn thảo có sức lan tỏa lớn ra xã hội. Chỉ đáng tiếc, nhân dân đã không hiểu đúng bản chất của sự việc, ngộ nhận, hiểu nhầm vấn đề nên có sự quá khích. Cũng không loại trừ lòng yêu nước của người dân đã bị lợi dụng, gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội”. Bên cạnh đó, một số nội dung chưa phù hợp về cơ chế đầu tư, chính sách Nhà nước… trong Dự thảo cũng chính là nguyên nhân cho việc rút biểu quyết thông qua lần này.

  Vấn đề Đặc khu kinh tế luôn được nhiều người quan tâm, phần lớn liên quan đến vấn đề chủ quyền, lãnh thổ. Tuy nhiên, với giới đầu tư, cái họ quan tâm chính là cơ hội. Cơ hội để làm giàu ở mảnh đất có tiềm năng phát triển. Phú Quốc, Vân Đồn và Bắc Vân Phong có những yếu tố như thế nào để được chọn làm đặc khu? Mời mọi người cùng theo dõi: Phú Quốc – Câu chuyện đặc khu (Phần 2).

Thanh Bình

Nơi cung cấp thông tin, nhận định cá nhân về thị trường bất động sản Phú Quốc. Contact: 0916 17 59 79

Leave a Reply